Piotr Szymański. Refleksje ratownika medycznego

Mój pierwszy raz

Dawno, dawno temu. Nie pamiętam momentu, w którym poczułem się gotowy. Bo nigdy taki moment nie przyszedł. Jeszcze jakiś czas wcześniej siedziałem w sali wykładowej, gdzie wszystko miało sens — schematy, algorytmy, definicje. Tam śmierć była uporządkowana. Miała swoje etapy, swoje nazwy, swoje granice. Można ją było zamknąć w zdaniu i zaliczyć na trójkę.

A potem przyszła pierwsza reanimacja na karetce „S”, lub jak to się mówiło w tamtych czasach na „reanimacyjnej”. Zespół Ratownictwa Medycznego. Brzmi poważnie. W rzeczywistości to był ciasny przedział, zapach plastiku, płynów do dezynfekcji i czegoś jeszcze, czego nie potrafiłem nazwać, ale co przypominało, że wszystko tutaj jest chwilowe.

— Pierwszy raz? — zapytał kierowca, nawet na mnie nie patrząc. Skinąłem głową. Lekarz siedział z przodu. Spokojny. Zbyt spokojny, jak na to, co miało się wydarzyć. Patrzył gdzieś przed siebie, jakby widział już setki takich sytuacji i żadna nie była wyjątkowa. Nie było żadnego „spokojnie, dasz radę”. Nie było wprowadzenia. Był tylko sygnał. Wyjazd. W teorii wiedziałem wszystko. W praktyce — tylko na fantomach.

Jechaliśmy szybko. Za szybko, jak na kogoś, kto jeszcze nie zdążył zrozumieć, co właściwie robi w tym miejscu. Miasto rozmywało się za szybą, jakby ktoś przesuwał rzeczywistość palcem. Pomyślałem wtedy, że życie wygląda dokładnie tak samo — przez większość czasu wydaje ci się, że masz kontrolę, a potem ktoś naciska przycisk i wszystko zaczyna pędzić.

— Zatrzymanie krążenia — powiedział lekarz, spokojnie, bez emocji. Dwa słowa. Tyle wystarczy, żeby z człowieka zrobić przypadek.

Na miejscu wszystko było głośniejsze, ostrzejsze, bardziej realne niż powinno. Ktoś krzyczał. Ktoś płakał. Ktoś stał w miejscu, jakby nie rozumiał, że czas właśnie przyspieszył tylko dla niego. Leżał na podłodze. Człowiek, który jeszcze chwilę temu istniał. A teraz był tylko ciałem.

— Zaczynaj — usłyszałem.

Nie wiem, czy to powiedział lekarz, czy ktoś inny. Nie miało to znaczenia. I wtedy zrozumiałem, że szkoła nauczyła mnie wszystkiego poza tym, co najważniejsze, że tutaj trzeba odrzucić emocje i zacząć działać. Ręce miałem ciężkie. Nieposłuszne. Algorytmy znikały z głowy szybciej, niż się pojawiały. Uciskałem klatkę piersiową. Raz. Dwa. Trzy. Lekarz pracował obok mnie, pewnie, rytmicznie, jakby wykonywał coś, co dawno przestało być dla niego walką, a stało się czynnością.

— Głębiej. Równo — rzucił krótko.

Każde uciśnięcie było jak pytanie zadawane światu: czy to jeszcze ma sens? Nie wiedziałem, kim był. Nie wiedziałem, czy ktoś na niego czeka. Nie wiedziałem, czy chce wracać. A jednak próbowałem go zatrzymać po tej stronie. Czas się rozciągnął. Sekundy przestały być sekundami. W pewnym momencie złapałem się na myśli, że to wszystko jest absurdalne, że walczymy z czymś, co i tak zawsze wygrywa. Że śmierć nie jest przeciwnikiem, tylko regułą.

A my jesteśmy tylko opóźnieniem.

— Mamy rytm — powiedział lekarz.

I nagle wszystko wróciło. Dźwięki. Ruch. Sens. Serce zaczęło bić, jakby nic się nie stało. Jakby granica, którą właśnie przekroczył, była tylko cienką linią, którą można wymazać.

Patrzyłem na niego i nie czułem ulgi. Czułem coś innego. Jakby ktoś uchylił drzwi do miejsca, do którego nie powinienem zaglądać… i zamknął je, zanim zdążyłem zrozumieć, co tam było.

Wracaliśmy w ciszy. Lekarz siedział tak samo jak wcześniej. Spokojny. Jakby nic się nie wydarzyło.

— Pierwsza zapamiętuje się najbardziej — powiedział w końcu.

Nie odpowiedziałem. Bo już wtedy wiedziałem, że nie o pamięć tu chodzi. Nie da się przyzwyczaić do tego, że życie i śmierć dzieli kilka uciśnięć klatki piersiowej. Nie da się przyzwyczaić do tego, że człowiek jest tak cienką granicą. Patrzyłem przez okno. Miasto wyglądało normalnie. Ludzie szli do pracy, rozmawiali, śmiali się. Jakby nic się nie wydarzyło.

Jakby świat nie zauważył, że ktoś właśnie był o krok od zniknięcia. I wtedy przyszła pierwsza prawdziwa myśl, nie z książki, nie z wykładu — moja własna: że może życie nie jest czymś, co posiadamy, tylko czymś, co na chwilę się wydarza, a my jesteśmy tylko świadkami tego zdarzenia. I czasem — bardzo rzadko — próbujemy je zatrzymać.

Refleksja o ratowniku medycznym…

Ratownika medycznego, pielęgniarkę ratunkową spotykasz w chwilach, w których nikt nie chciałby się znaleźć. Wtedy, gdy życie lub zdrowie Twoje albo Twojej rodziny nagle staje się kruche, niepewne, zagrożone. Wtedy, gdy świat nagle zwalnia, a w głowie zostaje tylko strach i jedno pytanie: czy wszystko będzie dobrze?

I właśnie wtedy pojawia się on — ktoś zupełnie Ci obcy. Człowiek, którego imienia nawet nie znasz, a któremu w tych najtrudniejszych sekundach oddajesz to, co masz najcenniejsze: Swoje życie, zdrowie, bezpieczeństwo najbliższych. Patrzysz, jak działa szybko, pewnie, spokojnie, choć w Twojej głowie panuje chaos. Dla Ciebie to dramatyczna chwila. Dla niego — obowiązek, misja, codzienność, którą wykonuje z pełnym oddaniem, byle tylko ktoś wrócił do domu, do swoich bliskich, do codzienności.

Ratownik medyczny, pielęgniarka jest jak cicha kotwica w burzy — pojawia się nagle, bierze na siebie cały Twój lęk i niepewność, a Ty możesz choć na moment odetchnąć, bo wiesz, że obok stoi ktoś, kto nie odwróci wzroku, nie zawaha się, nie zostawi. A gdy sytuacja wreszcie się uspokoi, gdy życie wróci na swoje tory, często nawet nie zdążysz powiedzieć „dziękuję”.

On już jedzie dalej — do kogoś innego, kto właśnie teraz potrzebuje tego samego spokoju, tej samej odwagi, tej samej pary rąk, które potrafią wyciągnąć z najciemniejszego momentu.

Ratownik medyczny i pielęgniarka to nie bohater z filmów. To człowiek — zwykły, a jednocześnie niezwykły. Człowiek, który w Twoją najgorszą chwilę staje się Twoją największą nadzieją.

Piotr Szymański (Ratownik Medyczny – Mrągowo)